Hartklepoperatie

Wanneer de kleppen van het hart weigeren

Om ervoor te zorgen dat boezems en kamers van het hart het bloed altijd in de juiste richting kunnen pompen, werken de vier hartkleppen als ventiel en verhinderen dat het bloed in de verkeerde richting terugstroomt. Elke harthelft heeft een zeilklep en een halvemaanvormige klep. De zeilkleppen liggen tussen boezem en kamer en heten mitralisklep (linkerdeel van het hart) en tricuspidalisklep (rechterdeel van het hart). De halvemaankleppen liggen telkens tussen kamer en uitstroomvat en heten aortaklep (linkerdeel van het hart) en pulmonalisklep (rechterdeel van het hart). De hartkleppen bestaan uit fijn en zeer elastisch bindweefsel. Elke hartklep opent en sluit in de loop van slechts één dag ca. 120.000 keer.

Het hart met de 4 hartkleppen

Om ervoor te zorgen dat de pompfunctie van het hart optimaal functioneert, moet elke hartklep afhankelijk van de hartfase correct openen en sluiten. Wanneer dat niet het geval is, dan is er sprake van een hartklepgebrek. In principe wordt er onderscheid gemaakt tussen twee vormen klepgebreken. Bij de vernauwing (stenose) komt er niet voldoende bloed door de klep en hoopt het zich op in het daarvoor liggende hartgebied. Bij een lekkage (insufficiëntie) van de hartklep stroomt een deel van het voortgestuwde bloed weer achter de hartklep terug.

Er zijn verschillende oorzaken voor hartklepgebreken. Aangeboren hartklepgebreken kunnen bijvoorbeeld ontstaan door de gevolgen van schadelijke stoffen in de zwangerschap of bij aandoeningen van de moeder in de loop van de zwangerschap (b.v. rodehond of diabetes mellitus). Ook bepaalde defecten in de erfmassa kunnen leiden tot aangeboren hartklepgebreken. Verkregen hartklepgebreken ontwikkelen zich bijvoorbeeld na een hartinfarct, na een ontsteking van de hartspier (myocarditis) of van de binnenbekleding van het hart (endocarditis), door kalkafzettingen of bij tumoren. Bij ca. 99 % van de hartklepaandoeningen gaat het om verkregen hartklepgebreken.

Wanneer de klepfunctie van de kleppen zo ver gestoord is, dat het bloed wordt opgestuwd of terugstroomt, moet het hart harder werken om het bloed te kunnen blijven rondpompen. Door de hogere belasting van de hartwand en de hartspier kunnen hartzwakte (insufficiëntie) en hartritmestoornissen ontstaan, die in ernstige gevallen kunnen leiden tot hartfalen. De verminderde functie van de bloedsomloop leidt tot vochtophopingen (oedemen) in het weefsel, hetgeen zich bijvoorbeeld kan uiten in ademnood, been- of leverzwellingen.

Door een hartklepoperatie kan de klepfunctie weer worden hersteld

Wanneer medicijnen alleen niet meer voldoende zijn om het hart te ontlasten en er geen cardiologische katheterisaties (bijvoorbeeld klepoprekking bij vernauwing van de hartkleppen) kunnen worden toegepast, moet de functie van de hartkleppen weer worden hersteld door middel van een hartklepoperatie. Deze dient zo vroeg mogelijk plaats te vinden, nog voordat er schade aan de hartspier ontstaat die niet meer ongedaan kan worden gemaakt. In principe zijn er twee verschillende operatiemethodes. Bij de hartklepreconstructie zorgt men er voor dat de desbetreffende hartklep door middel van verschillende chirurgische technieken weer goed functioneert. Een klepreconstructie verloopt bij een vernauwing en lekkage verschillend. Het vaakst wordt de reconstructieve operatie toegepast bij lekkage van de mitralis- en tricuspidalisklep. De toepassingsmogelijkheden van de klepreconstructie zijn beperkt door de aard van de aandoening. Wanneer de desbetreffende hartklep ernstig vervormd of verkalkt is, is een correctie nagenoeg onmogelijk.

Wanneer de hartklep niet kan worden gereconstrueerd, dan is de hartklepvervanging de enige mogelijkheid om de klepfunctie te herstellen. De zieke hartklep wordt eerst verwijderd en vervolgens vervangen door een biologische of mechanische hartklepprothese.

Hartklepvervanging: biologisch of mechanisch?

Biologische hartklepprotheses zijn menselijke of dierlijke hartkleppen die door middel van hoogwaardige procedures worden bewerkt. Het vaakst worden er biologische protheses van hartkleppen van varkens of uit het hartzakje van bijvoorbeeld koeien gebruikt. De biologische hartklep heeft als voordeel, dat er slechts gedurende ca. 8 weken speciale antistollingsmiddelen (anticoagulantia zoals bijvoorbeeld Marcumar®) moeten worden ingenomen. Na deze periode is een speciale antistolling niet meer nodig, normaliter is een medicatie met ASS voldoende. Het nadeel is, dat biologische hartkleppen slechts een beperkte tijd functioneren. Na ca. 8 tot 15 jaar moet er door een verkalking van de hartklepslippen rekening mee worden gehouden, dat de biologische hartklep door middel van een nieuwe operatie moet worden vervangen. Daarom wordt deze hartklepvervanging voornamelijk uitgevoerd bij oudere patiënten (ouder dan 70 jaar) of bij patiënten die geen antistollingsmiddelen mogen gebruiken.

Biologische hartklep

Mechanische hartklepprotheses zijn hartkleppen die zijn gemaakt van het extreem duurzame materiaal carbon. Ze zijn bijna niet aan slijtage onderhevig en bestaan uit een klepring en twee halvemaanvormige vleugels of een kantelbaar schijfje. Het nagenoeg onbeperkt functioneren van de mechanische hartklepprotheses, gemiddeld functioneert een mechanische hartklep in een laboratoriumtest meer dan 100 jaar zonder problemen, is het grote voordeel van deze soort prothese. Het nadeel is, dat mechanische hartkleppen door de lichaamsvreemde materialen bloedstolsel (thrombi) kunnen veroorzaken. Daarom moeten patiënten met een mechanische hartklep levenslang bloedstollingsremmende medicijnen (anticoagulantia zoals Marcumar®) slikken.

Voor de juiste inname van de anticoagulantia moet de patiënt regelmatig de zogenaamde INR-waarde bepalen die een verklaring geeft over de verlaging van de normale bloedstolling. De INR-zelftest is eenvoudig uit te voeren en kan tijdens onze interne patiëntencursussen snel worden geleerd. In tegenstelling tot biologische protheses veroorzaakt de mechanische hartklepprothese lichte klikgeluiden bij iedere hartslag, waaraan de patiënt in de regel echter snel went.

Mechanische hartklep

Veiligheid door zeer moderne medische techniek

Een hartklepoperatie wordt onder volledige narcose met gebruikmaking van de hart-longmachine uitgevoerd. Terwijl de hartchirurg de hartklep reconstrueert of bij het stilstaande hart vervangt, neemt de hart-longmachine de gehele functie van de bloedsomloop over. De anesthesist controleert de patiënt gedurende de gehele operatie met behulp van een zeer moderne beademings- en bloedsomloopmonitoring. Een hartklepoperatie duurt in de Schüchtermann-Klinik gemiddeld tussen de 2 tot 3 uur.

Hartklepoperatie: veilig en succesvol

In Duitsland moeten elk jaar ca. 20.000 patiënten een hartklepoperatie ondergaan. Inmiddels vormt de hartklepoperatie een routine-ingreep. Wanneer de hartspier door de belasting nog niet zwaar beschadigd is en wanneer er geen sprake is van een andere ernstige hartaandoening, is het operatierisico erg laag.

Na een succesvolle hartklepoperatie wordt de levenskwaliteit van de meeste patiënten duidelijk beter, de levensverwachting na de operatie komt overeen met die van gezonde mensen. Zelfs een reeds bestaande hartzwakte wordt in de loop van het eerste jaar na de operatie vaak weer minder. Toch hangt het succes van een hartklepoperatie op de lange duur af van het feit in hoeverre het hart en andere belangrijke organen door de hartklepaandoening reeds zijn beschadigd.

Voor informatie over katheter-gebaseerde hartklepvervanging, klikt u hier.